1. Από αύριο ξεκινάει η θερμή μεταφορά στην περιοχή μας με σημαντική άνοδο της θερμοκρασίας ενώ από την Παρασκευή οι συνθήκες στη χώρα μας θα μπορούν να χαρακτηριστούν ως "καύσωνας".

Σχήμα 1: Προγνωστικά σενάρια (χρωματισμοί) για τη θερμοκρασία και μέσος όρος της πορείας της θερμοκρασίας των επόμενων ημερών στο ισοβαρικό επίπεδο των 850hpa (περίπου 1450-1500μ) για την περιοχή της Αθήνας. Παρατηρούμε την απότομη αύξησή της από την Πέμπτη 16/6 και την αργή, σταδιακή πτώση της στη συνέχεια. Θερμοκρασίες στους 25 βαθμούς σε εκείνο το επίπεδο, μπορούν να αντιστοιχιστούν με τιμές κοντά στους 40 βαθμούς κατά μέσο όρο σε κλειστές ηπειρωτικές περιοχές. Το επίπεδο αυτό χρησιμοποιείται περισσότερο, καθώς δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα από τοπικές μεταβολές κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, και αποτελεί δείκτη ψυχρών ή θερμών μεταφορών. Η απόκλιση των διαφόρων σεναρίων από τον μέσο όρο είναι δείκτης της προγνωστικής αβεβαιότητας.


2. Σχετικά με την όρο "καύσωνας": Επιστημονικά τέτοιος δεν υφίσταται. Ο όρος είναι περισσότερο περιγραφικός, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται από τα ΜΜΕ για διάφορους λόγους, συχνά άσχετους με την πραγματική ενημέρωση του κοινού (συνηθέστερα για λόγους εντυπωσιασμού). Υπάρχει όμως και διοικητική χρήση του: Κατά την περίοδο του "καύσωνα", συγκεκριμένες δραστηριότητες θα πρέπει ν'αποφεύγονται κι άλλες ν'απαγορεύονται, ενώ σε άλλες χώρες (και στη δική μας σε παλαιότερες εποχές), ίσχυαν ειδικά ωράρια εργασίας και άλλα έκτακτα μέτρα (όπως δημόσιοι κλιματιζόμενοι χώροι κ.α.). Εκτός αυτού, εκδίδονται συγκεκριμένα δελτία προειδοποιήσεων από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ) προς τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) και εν συνεχεία προς το ευρύ κοινό. Εφόσον από επιστημονική σκοπιά τέτοιος όρος δεν υφίσταται και παραμένει διοικητικός ακόμη και πολιτικός, τότε αντιλαμβανόμαστε πως, ο χαρακτηρισμός μιας περιόδου ως "περίοδος καύσωνα", πρόκειται για μια διαδικασία που γίνεται απλώς με τη χρήση κάποιων θερμοκρασιακών ορίων, τα οποία διαφέρουν από χώρα σε χώρα και εξαρτώνται από τις ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Για τη χώρα μας ισχύουν οι εξής ορισμοί:
1. Γ.Γ.Π.Π.: Περίοδος τουλάχιστον 3 ημερών κατά την οποία οι θερμοκρασίες στις πεδινές περιοχές της χώρας ξεπερνούν τους 37° και η μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες τους 31°.[1]
2. Ε.Μ.Υ.: Γίνεται διαχωρισμός σε "ημέρα καύσωνα" και "περίοδος καύσωνα". Για την ημέρα καύσωνα οι ερευνητές έχουν προτείνει διάφορες μεθόδους, οι οποίες όσον αφορά την περιοχή της Αττικής καταλήγουν πως θα πρέπει η μέγιστη θερμοκρασία στον σταθμό του Θησείου να φτάσει η να ξεπεράσει τους 37° και η μέση τιμή της, αντιστοίχως, τους 31°. Για τον σταθμό της Φιλαδέλφειας, το όριο μέγιστης θερμοκρασίας είναι οι 38°. Η περίοδος καύσωνα ορίζεται ως το διάστημα που ισχύουν οι ανωτέρω συνθήκες κατ'ελάχιστο για 3 ημέρες.[2]

3. Ο "καύσωνας" είναι το αποτέλεσμα μιας ισχυρής θερμής μεταφοράς στην περιοχή μας (αλλιώς ονομάζεται "θερμό κύμα" ώς μετάφραση του όρου "heat wave" που ισχύει στη διεθνή βιβλιογραφία). Για να συμβεί κάτι τέτοιο, πρέπει ν'αναπτυχθεί ένα ισχυρό ridge πάνω από τη χώρα μας και συνήθως σε μια μεγάλη έκταση της ανατολικής Μεσογείου και της Βαλκανικής, το οποίο πρόκειται για μια ράχη πολύ υψηλών πιέσεων στη μέση και ανώτερη τροπόσφαιρα. Το ridge, αναπτύσσεται από την βόρειο Αφρική προς την περιοχή μας και στην πλειονότητα των περιπτώσεων συνοδεύεται από ερημικής προέλευσης αέριες μάζες με κύριο χαρακτηριστικό την ευστάθειά τους, δηλαδή την ύπαρξη έντονων καθοδικών ρευμάτων. Τα ρεύματα αυτά, προκαλούν επιπλέον αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια, ενώ άλλα αίτια ανόδου είναι οι καταβατικοί άνεμοι από ορεινούς όγκους που είναι δυνατόν με τον ίδιο θερμοδυναμικό μηχανισμό, ν'ανεβάσουν τη θερμοκρασία τοπικά σε κάποιες περιοχές. Τις περισσότερες φορές, η ατμόσφαιρα στην περιοχή μας είναι ξηρή, ωστόσο υπό συνθήκες που σχετίζονται με την διαδρομή και την παραμονή των αερίων μαζών εντός της Μεσογείου, ενδέχεται να εμπλουτιστούν με υγρασία, έχοντας σαν αποτέλεσμα την αυξημένη δυσφορία στο σύνολο της χώρας. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όμως και σε τοπική κλίμακα, λόγω ιδιαίτερων συνθηκών (πχ. σε κάποιες περιπτώσεις άμεσης γειτνίασης με τη θάλασσα).

Σχήμα 2: Χάρτης γεωδυναμικών υψών και θερμοκρασιών για το Σάββατο 18/6. Αυτό που έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε είναι η σκάφη υψηλών πιέσεων συνοδευόμενη από υψηλές θερμοκρασίες πάνω από τη χώρα μας, η οποία εκτείνεται από τη βόρειο Αφρική. Δυτικότερα και συγκεκριμένα στην περιοχή της βορειοδυτικής Ευρώπης, επικρατεί η αντίθετη κατάσταση με χαμηλές θερμοκρασίες και πιέσεις. 


4. Ο ισχυρότερος καύσωνας των τελευταίων 30 ετών υπήρξε για το μεγαλύτερο τμήμα της χώρας το επεισόδιο μεταξύ 22 και 26 Ιουλίου 2007, όπου η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40 βαθμούς σε όλες σχεδόν τις πεδινές περιοχές φτάνοντας έως και τους 47 βαθμούς στη Νέα Φιλαδέλφεια. Ειδικότερα όσον αφορά τον πολεοδομικό ιστό της Αθήνας, η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 42 βαθμούς σε όλες σχεδόν τις περιοχές στις 24 Ιουλίου. Ο καύσωνας εκείνος ήρθε σαν αποκορύφωμα μιας εκτεταμένης θερμής μεταφοράς στην περιοχή μας, η οποία είχε ξεκινήσει τουλάχιστον μία εβδομάδα νωρίτερα. Αρκετά ισχυρός ήταν και ο καύσωνας του Ιουλίου 1987, με εκτεταμένες περιοχές άνω των 40 βαθμών και σε κάποιες περιπτώσεις έως και τους 45, με κύριο χαρακτηριστικό την πολύ μεγάλη διάρκεια. Αυτό το επεισόδιο, συμπτωματικά, εκδηλώθηκε στις ίδιες περίπου ημερομηνίες με το αντίστοιχο του 2007. Υπήρξαν μερικά ακόμη επεισόδια την τελευταία 30ετία. Το συγκεκριμένο που αναμένεται τις αμέσως επόμενες ημέρες, θα είναι μεν ένα από τα ισχυρότερα των τελευταίων 30 ετών, σε καμία περίπτωση όμως δεν αναμένονται τιμές αντίστοιχες των επεισοδίων που προαναφέρθηκαν.

5. Τις περισσότερες φορές γίνεται λόγος για τις μέγιστες θερμοκρασίες που σημειώνονται σε διάφορες περιοχές της χώρας, μια εξ αυτών και η Αθήνα. Αυτό, το οποίο όμως είναι πραγματικά επικίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων και όλων των έμβιων όντων γενικότερα είναι οι αυξημένες ελάχιστες θερμοκρασίες, ιδίως όταν δεν κατέρχονται κάτω των 25 βαθμών. Αυτό συμβαίνει κατά κανόνα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές των αστικών κέντρων και ιδίως στην Αθήνα. Οι επιστημονικές μελέτες συμφωνούν με την εμπειρική παρατήρηση: Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες το μεσημέρι, μπορούν να είναι ανεκτές στην περίπτωση που τις βραδυνές, νυχτερινές και πρώτες πρωινές ώρες επικρατεί δροσιά. Αυτό, είναι ο κανόνας στις περισσότερες περιπτώσεις πεδινών ηπειρωτικών περιοχών, ωστόσο δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ στα αστικά κέντρα. Το αποτέλεσμα είναι, οι υψηλές θερμοκρασίες να διατηρούνται και κατά τη διάρκεια της νύχτας (τις περισσότερες ώρες παραμένουν σταθερά άνω των 30 βαθμών) με αποτέλεσμα τη διαρκή και σωρευτική κόπωση των κατοίκων. Επιπλέον επιβαρυντικοί παράγοντες είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ανάκλαση της ακτινοβολίας λόγω της δόμησης αλλά και η κακή κυκλοφορία του αέρα, για τον ίδιο λόγο.

6. Η χρήση του κλιματιστικού είναι πλέον απαραίτητη (αναγκαίο κακό) αλλά θα πρέπει να γίνεται με ορθό τρόπο. Μία τεχνική που μπορεί να σώσει από την μεγάλη κατανάλωση και την περιβαλλοντική επιβάρυνση είναι, να αερίζεται το σπίτι κατά τις νυχτερινές και πρώτες πρωινές ώρες, όταν η θερμοκρασία είναι σε ανεκτά επίπεδα και να παραμένει ερμητικά κλειστό από το μεσημέρι έως και το βράδυ. Επιπροσθέτως, τις ώρες αυτές καλό είναι τα παντζούρια να παραμένουν κλειστά, ώστε να ανακόπτεται ένα μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας που θερμαίνει το χώρο. Η χρήση κλιματιστικού μπορεί να είναι περιστασιακή κατά το διάστημα αυτό, καταφέρνοντας να διατηρήσει τη θερμοκρασία στο χώρο σε ανεκτά επίπεδα.



Μέσω της ιστοσελίδας μας, θα ενημερώνεστε καθημερινά για την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών και τις περιοχές έντονης ζέστης, ή δροσιάς. Έως τότε, οπλιστείτε με υπομονή και περιορίστε όσο γίνεται τις δραστηριότητές σας, στις απολύτως απαραίτητες κατά προτίμηση τις πρωινές ώρες! Επιπροσθέτως, καθώς οι καύσωνες αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα εξάπλωσης (και σε κάποιες περιπτώσεις εκδήλωσης) πυρκαγιών, προσέξτε ιδιαίτερα οποιεσδήποτε δραστηριότητες σχετίζονται με άναμμα φλόγας, τις κατασκευές (πχ. ηλεκτροσυγκολλήσεις) ή τις αγροτικές δραστηριότητες. Έχει αποδειχθεί πως, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν τη χώρα είχαν αυτά τα αίτια εκδήλωσης. Τα δάση μας είναι μοναδική πηγή δροσιάς και ρυθμιστής του κλίματος όλων των περιοχών αποτελώντας παράλληλα μοναδική φυσική κληρονομιά για κάθε τόπο! Ας μην τα καταστρέφουμε κάνοντας διαρκώς τα ίδια λάθη!

Παραπομπές:
1. Γ.Γ.Π.Π.: http://www.gscp.gr/ggpp/site/home/ws/promote/fisikes/fenomena/kafsonas.csp

2. Το εγχειρίδιο του μετεωρολόγου-προγνώστη:
http://www.hnms.gr/hnms/greek/meteorology/HNMS_MeteorologistBook.pdf?dr_url=%2Fhnms%2Fdocrep%2Fdocs%2Fmisc%2Fread_map

Χρήσιμη πηγή για θερμοκρασιακά ρεκόρ:
http://www.e-kairos.com

Επιμέλεια: Νίκος Γκίκας

Δημοσίευση σχολίου

Από το Blogger.